على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2526

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بآواز مار كه از پوست برآيد . فدفدة ( fadfadat ) م . ع . فدفد فدفدة : دويد گريزان از درندگان و يا از دشمن . فدك ( fadak ) م . ع . فدك القطن فدكا : واخيدم آن پنبه را ( لغة ازدية ) . فدك ( fadak ) ا . ع . نام دهى نزديك خيبر و كانت فى يد فاطمة عليها السلام الى ان توفى رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله . و نيز فدك : نام پسر حام بن نوح . و نيز فدك : طنابى كه رنگرزان پارچهء رنگ كرده را به روى آن مىاندازند . فدم ( fadm ) ص . ع . رجل فدم : مرد كند فهم . ج : فدام . فدم ( fadm ) ا . ع . درماندگى در سخن با سستى و كم فهمى . و مرد گول درشت بدخوى . ج : فدام . و سرخ پر رنگ . فدم ( fadm ) م . ع . فدم فاه و عليه بالفدام فدما ( از باب ضرب ) : دهن بند نهاد بر دهن او . و كذلك الثور . فدمة ( fadmat ) ص . ع . امراة فدمة : زن كند فهم . ج : فدام . فدمة ( fadmat ) ا . ع . زن گول درشت بدخوى . ج : فدام . فدن ( fodn ) ع . ج . فدان . فدن ( fadan ) ا . ع . يك نوع رنگى سرخ . و قلعهء سنگى استوار مشيد . و كوشك . ج : افدان . فدور ( fadur ) ا . ع . بز كوهى كلانسال . و بز كوهى جوان و رسيده . و يا بز كوهى بزرگ جثه . ج : فدر . فدور ( fodur ) ا . ع . ج . فدر . ( fadar ) و ج . فادر . فدور ( fodur ) م . ع . فدر فدرا و فدورا . مر . فدر ( fadr ) . فدوكس ( fadavkas ) ا . ع . شير بيشه . و شتر نيك تواناى بزرگ هيكل . و مرد درشت اندام . و نام مردى . فدوم ( faddum ) ا . ع . دهان بند آتش‌پرستان . و پالونه . فدومة ( fodumat ) م . ع . فدم فدامة و فدومة . مر . فدامة . فدوند ( fadvand ) ا . پ . چوبى گنده و ستبر كه در پس در اندازند تا در گشوده نگردد . فدوى ( fedvi ) و ( fadavi ) و ( fedavi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه سر بهاى كسى شود و قربان وى گردد و جان خود را عوض جان او دهد و جان سپار و جان فشان . و بنده و برده . و جان‌نثار . و در مكالمهء با مردمان بزرگ و پادشاهان بجاى كلمهء من گفته مىشود . فدويانه ( fadaviy ne ) ص و م ف . پ . منسوب بفدوى و چاكرانه و جان‌نثارانه . فدويت ( fadaviyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چاكرى . و جان‌نثارى و سربهائى . فدى ( fad ) و ( fed ) ا . ع . سربها . و قربان . و فدى لك ابى يعنى پدر من سربها و قربان تو باد . فدى ( fad ) و ( fed ) م . ع . فداه فدى و فدى و فداء . مر . فداء . فدى ( fed ) و فديات ( fedy t ) ع . ج . فدية . فديات ( feday t ) ع . ج ج . فدية . و ج . فدى . فدية ( fedyat ) ا . ع . مالى كه اسيرى را بدان بخرند و رها كنند . و صدقه . ج : فدى و فديات ( fedy t ) و ج ج : فديات ( feday t ) . و فدية الفطر : نيم صاع از گندم و يك صاع از حبوب ديگر . و خذ على هديتك و فديتك يعنى بگير طورى را كه بر آن بودى . فديد ( fadid ) ا . ع . بانگ و آواز سخت . و شدت آواز . و آواز دويدن گوسپندان . و آواز دويدن گوسپندان كه با آواز شبانان آميخته بود . و آوازى شبيه بآواز مار كه از پوست وى برآيد . و شتران بسيار . يق : لفلان فديد من الابل يعنى فلان داراى شتر بسيار است . و نيز فديد : نام موضعى . فديد ( fadid ) م . ع . فد فديدا ( از باب ضرب ) : بانگ كرد و سخت بانگ كرد . و بآوازى مانا بآواز مار كه از پوست وى برآيد بانگ كرد . و نيز فديد : دويدن : و يقال : هو يفد لى و يعد يعنى او مىترساند مرا بوعدهء بد . فديكات ( fodayk t ) ا . ع . گروهى منسوب بابو فديك خارجى . فديه ( fedye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سربها و مالى كه اسيرى را بدان بخرند و رها كنند . و صدقه . فذ ( Fazz ) ا . ع . تنها و يگانه و فرد . ج : افذاذ و فذوذ . و اولين تير از ده تير قمار ، و دويمين را توام و سيمين را رقيب و چهارمين را حلس ( hels ) و يا حلس ( hales ) و پنجمين را نافس و ششمين را مسبل و هفتمين را معلى و هشتمين را سفيح و نهمين را منيح و دهمين را وغد گويند . فذ ( fazz ) ص . ع . تمر فذ : خرماى پراكنده . و فذبذ يعنى تنها و يگانه . فذ ( fazz ) م . ع . فذه فذا ( از باب نصر ) : سخت راند آن را و دور كرد . فذاذا ( foz zan ) و ( fozz zan ) و فذاذى ( faz z ) و ( foz z ) ا . ع . جاء القوم فذاذا و يا فذاذى : آمدند آن گروه يگان يگان . و اكلنا فذاذى : و يا اكلنا فذادى : خورديم يگان يگان . و كذلك فذاذا و فذاذى .